Polen 2017 – Een volk, een stem…..

Polen in 2017: het volk spreekt maar met een stem

Het rommelt in Polen. Met omstreden wetgeving probeert de regerende PiS partij controle te krijgen over benoemingen voor het Hooggerechtshof. Maar ook over aanstellingen van rechtbankvoorzitters. Europarlementariërs hebben in een brief aan de Commissie al gesteld dat het ‘overleven van de democratie’ op het spel staat. Voorzitter Juncker van de Commissie heeft al aangegeven dat de EU niet zal toestaan dat Polen zijn democratie uitholt. Desnoods zal artikel 7 worden ingeroepen waarbij Polen het stemrecht in de EU verliest. Duidelijk is dat de trias politica wordt geschaad.
Ook Hubert Smeets signaleert in een artikel van 9 juni in NRC Handelsblad dat Polen de trias politica in rap tempo ontmantelt. Maar in zijn analyse benoemt hij nog iets heel anders. Hij stelt dat de nieuwe morele orde in Polen is gebaseerd op een specifiek democratisch concept: het volk spreekt met een stem. Het volk is nu enkelvoud en geen meervoud. Voor de regerende PiS partij is het volk één persoon. Het is de ‘soeverein’ die altijd gelijk heeft en zich niet hoeft te laten corrigeren.

 

Nazi Duitsland: alles in dienst van het volk

Toen Smeets’ analyse verscheen las ik The Holocaust van Laurence Rees. Hierin staat het verhaal over de gedwongen sterilisaties in Nazi Duitsland in de jaren dertig. Zo’n 300.000 tot 400.000 mensen zijn in de 2e helft van de jaren dertig gesteriliseerd. Als iemand in aanmerking kwam voor sterilisatie op grond van de nieuwe wetgeving, was een arts wettelijk verplicht om eventuele bezwaren te negeren. Gerard Wagner, Reichsärtzeführer tijdens het naziregime en zelf een arts, zag hier geen bezwaren. Artsen moesten het welzijn van de natie dienen. En daarmee dienden ze niet langer enkele de belangen van de individuele patiënt, maar van het totale Volkskörper, het lichaam van het volk. Het volk als één persoon. De Staat had het wettelijk recht zich indringend te bemoeien met individuele keuzes. De individu moest voldoen aan de eisen die de Staat stelde (Rees, pp 99-100).

 

Gevaar voor open samenleving

Natuurlijk is Polen geen Nazi Duitsland, vergelijkingen gaan mank. Maar hoed je voor machthebbers die hun maatregelen onderbouwen met een beroep op ‘het volk’. Vaak met een democratisch verkregen mandaat op zak. Ze schilderen zichzelf af als dienaren van de volkswil. Met het democratische proces als excuus geven ze vorm aan hun ondemocratische agenda. Volgens mij zien de Poolse machthebbers democratie enkel als een set formele regels. Maar dat besluitvorming correct is verlopen maakt de uitkomst nog niet goed. Zo’n benadering is te simplistisch en doet geen recht aan de complexiteit van een moderne democratie. En in de handen van machthebbers als in Polen lijkt democratische besluitvorming juist een wapen te worden waarmee zij de open samenleving bedreigen.

 

Rees, L.(2017).The Holocaust, A New History. England: Penguin Random House. Een briljante studie over de vervolging van de Joden. Op 4 mei 2017 in NRC Handelsblad beoordeeld met het maximumaantal van vijf sterren door Bernard Hulsman. Klik hier voor de recensie.
Polen 2017 – Een volk, een stem…..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial
%d bloggers liken dit: